KIŞ BAHÇELERİNDE BİTKİ BAKIMI

İnsanlar yaşam kalitesini arttırmak için yaşadıkları her ortamda yeşile ve doğaya gereksinim duyarlar. Bu gereksinim iç mekânda bitki yetiştirme eğilimini ortaya çıkarır. Ancak iç mekân denilen bina içlerinde kısıtlı güneş ışınları nedeniyle birçok bitkinin yetiştirilmesi mümkün değildir. İnsanların yeşile ve doğaya olan özlemi kış bahçelerini ortaya çıkarmıştır. Kış bahçesi bir anlamda bitkileri evin içerisine davet etmektir.

Işığı direkt tepeden alan, bol ışıklı, yüksek tavanlı, içerisinde değişik tür bitkilerin yetişebileceği; ısıtması olan, sera şeklindeki odalar kış bahçesi olarak adlandırılmıştır. Kış bahçeleri, genelde oturma birimine ilave olarak düşünülmüş, ek birimler olabileceği gibi, oturma biriminin ortasında veya kopuk bir sera şeklinde olabilir. Kış bahçeleri yapımımda unutulmaması gereken en önemli noktalardan birisi havalandırmadır. Bitkilerin yaz aylarının sıcağından bunalmamaları için muhakkak havalandırma yapılmalıdır. Bir diğer unsur da kış bahçesi oturma birimiyle birleşikse, oturma biriminden en az bir kapıyla ayrılmasıdır. Bu bahçede mikro-klimanın sağlanması için önemlidir.

Bahçe içerisinde, yere dikim yapılacaksa, alt yapı hazırlanırken drenajı iyi yapılmalıdır. Dikim için taban yüzeyinde bitki parteri hazırlanabileceği gibi yükseltilmiş duvarlarla da bitki tarhı hazırlanabilir. Bunların haricinde yer dikimi yapmadan, sadece dekoratif saksılar içerisinde de bitkiler kullanılabilir. Kapalı alan içerisinde kullanılacak olan toprağın steril olmasına dikkat edilmelidir. Kış bahçesi içerisinde küçük süs havuzu yapılabilir. Küçük bir ayrıntı olmasına rağmen kış bahçesinde bir adet musluk bulundurmak çok işe yarayacaktır. Uygun ortam sağlandığı takdirde her bitkiyi kış bahçesinde yaşatmak mümkündür. Ancak bitki seçimine dikkat edilmesi gerekir. Hızlı büyüyen ve çok boylanabilen bitki türlerinden kaçınılmalıdır. Çocukların ve ev hayvanlarının bulunduğu ortamlarda, batıcı ve zehirli bitkiler tercih edilmemelidir. Bitki seçimde elbette kişisel tercihler öne çıkacaktır. Ancak etkili ve estetik bir görüntü elde edebilmek, bitkilerin birbiriyle uyumuna ve ortam isteklerine bağlıdır. Örneğin; nemli ortam isteyenlerle kurak ortam isteyenler, birlikte kullanılmamalıdır. Buradan yola çıkarak kış bahçelerinde kullanılabilecek bitkiler; Ilıman İklim Bitkileri, Nemli Tropik İklim Bitkileri, Kurak Tropik İklim Bitkileri olarak üç grupta incelenmiştir.

KIŞ BAHÇESİ ILIMAN İKLİM BİTKİLERİ

Bu kış bahçesinde, bahçe içi sıcaklığın 0 ˚C altına düşmeyecek şekilde ısıtma sistemi ayarlanır. Bitki tercihi yapılırken soğuğa dayanıklı bitkiler kullanılır. Bu bahçelerde görselliği artırmak ve tropik etki yaratmak için geniş yapraklı bitkiler ve kışın sıcaklık istemeyen palmiye türleri kullanılabilir. Ilıman iklim kış bahçesinde kullanılabilecek bazı bitki türleri;

Fatsia japonica (Salon Aralyası), Musa ornata (Süs Muzu), yaprak ayalarının büyük olması nedeniyle tropik etki yaratmak için kullanılabilecek önemli türlerdendir.Şamadora türleri iç mekân ve kış bahçelerine en uygun palmiyelerdir. Gölge ortam isterler, üzerlerine direkt güneş ışını geldiği takdirde yaprakları yanar. Chamaedorea microspadix (Küçük Çiçek Saplı Şamadora)  ve Chamaedorea radicalis (Gövdesiz Şamadora), şamadora ailesinin dona dayanıklı iki türüdür.

Livistona chinensis (Çin Livistonası), ülkemizde fazla bilinmemesine rağmen, büyük, parlak yeşil yaprakları ve çok yavaş büyümesi nedeni ile Avrupa da sıklıkla kullanılan bir kış bahçesi bitkisidir. Rhapis excelsa (Salon Palmiyesi) gölge ve az ışığa dayanıklılığı nedeni ile iç mekânda seçilebilecek en güzel palmiyelerdendir. Parçacıklı yaprakları ve kardeşli yapısıyla güzel bir görünüme sahip olan bu palmiye yavaş büyür.

Cycas revoluta (Japon Sikası), kış bahçelerinde yetiştirilmeye uygun son derece alımlı fosil bitkilerdir.

Yucca guatemalensis (Fil Ayaklı Yukka), ülkemizde İç Mekân Yukkası olarak da bilinen, yumuşak yapraklı, dikenleri olmayan bu bitki gösterişli gövdesi ve geniş kaidesi ile kış bahçesine uygun bir türdür.

Ruscus hypoglossum (At Dili Bitkisi), Aspidistra elatior (Salon Yaprağı), fazla boylanmayan, sert ve geniş yapraklı, iç mekâna son derece uygun bitkilerdir.

Phormium tenax variegata (Alacalı Formiyum), Nandina domestica(Cennet Bambusu), Acuba japonica (Akuba), Alternanthera dentata ruby (Kırmızı Alternantera), Ficus repens variegata (Alacalı Yayılıcı Bodur Kauçuk) renkli yapraklarının sayesinde ortamı tek düzelikten kurtarırlar.

GAZANYA ÇİÇEĞİ

GAZANYA ÇİÇEĞİ

Gazanya çiçeği bazı bölgelerde Koyun Gözü, Hazine Çiçeği olarak da adlandırılır. Bodrum papatyasına benzer, büyük, renk renk çiçekleri olan çok yıllık açık hava süs bitkisidir. Park, bahçe, bordur süslemelerinde kullanılır. Çapı 15 cm. genişliğe kadar büyüyebilen Gazanya çiçekleri turuncu, kızıl, pembe, beyaz, sarı, bronz ve altın renklerinde olur. Bitkinin bileşik çiçek tablasının dilsi çiçekleri, değişik renklerde benekli ve çizgili de olabilir.Bileşikgiller familyasındandır. Adını Yunanlı bitki bilimci Gazan'dan alan bitkinin anayurdu Güney Afrika’dır. 24 doğal ve birçok kültür türü ile günümüzde Dünyanın pek çok yerinde ve ülkemizde de yetiştirilmektedir. Gazanya Çiçeğinin bilimsel adı Gazania’dır. Türüne göre 15-30 cm. kadar boylanabilen, bazı türleri çok yıllık oldukları halde tümüne bir yıllık işlemi uygulanan otsu bitkilerdir.Gazanya Asteraceae (papatyagiller) familyasının Cichorioideae grubundan olduğu için Karahindiba ile benzerlik gösterir. Süs bitkisi olarak yetiştirildikleri yerlerde tohumlarının çevreye yayılmasıyla o bölgelerin doğal bitki örtüsü içinde yayılmışlardır. Gazanya çiçeğinde dal yoktur. Kazık kök tepesinden yapraklanır. Kış mevsiminin aşırı soğuk geçmemesi halinde bütün yıl yapraklı kalır.Kuraklığa dirençli yer örtücü ve bahçe süs bitkisi olarak genellikle güneş gören park ve bahçelerde yaz dönemi süslemelerinde kullanılır. Güneş alan balkonlarda saksı içerisinde de yetiştirebilinir.İlkbahar mevsiminde havalar ısındıktan sonra çiçeklenmeye başlar, sonbahar mevsiminin sonuna kadar çiçekli kalır. Gazanyaların çiçekleri 17.00 ile 09.00 saatleri arasında ve puslu, bulutlu ve güneşsiz havalarda bütün gün kapalı kalır. Çiçekleri solunca, solanlar sap uzantıları ile birlikte kesilip temizlenmesi halinde tekrar çiçeklenir. Tohum almak için sağlıklı olan birkaç solmuş çiçeğinden ayrılması gerekir.Ağır killi olmayan her toprakta yetişir. Toprak seçmez. Torf (Turba) ve benzeri topraklarda Gazanya çiçekleri güçsüz kalır. Gazanya tam gün güneşi sever. Ege ve Akdeniz bölgelerinde yakıcı öğle güneşi almaması halinde daha sağlıklı yetişir. Kuraklığa dayanıklıdır, rüzgardan zarar görmez. Fazla toprak seçmez, ancak kumlu veya suyu tutmayan geçirgen topraklarda iyi yetişir. Bol güneşi sever, öğleden sonra aşırı güneşten korunan, öğleden sonra yarı gölgeli olan yerlerde daha iyi yetişir. Toprağı kurudukça sulanmalıdır. İlkbahar başında ve yaz ortasına doğru olmak üzere toprağını yılda iki defa gübrelemek daha iyi sonuç verir. Devamlı çiçek açtığı için ilkbahar başında ve yaz ortasına doğru yılda iki defa gübre vermek, çiçeği besinsiz bırakmamak açısından gereklidir.

BİTKİ GELİŞİMİNDE KULLANILAN HORMONLAR

BİTKİ GELİŞİMİNDE KULLANILAN HORMONLAR

Bitki büyüme ve gelişmesinde en önemli rol oynayan hormonlardan 5 ana hormon grubu bitki bünyesinde mevcut olduğu yapılan araştırmalarda belirlenmiştir. Bunlar; Oxinler, Sitokininler, Gibberellinler ,Etilen ve ABA’dır. Bitki bünyesinde meydana gelen fizyolojik faaliyetlerin çoğunluğu bu hormonların kontrolü altındadır.

Hormonların etkileri daima bir denge içersinde birbirlerini tamamlayıcı veya bir diğerinin etkisini azaltıcı olarak ortaya çıkar. Günümüzde hormonlardan bitkilerde büyümeyi ve gelişmeyi yönlendirici özellikleri dikkate alınarak çok yönlü yararlanılmaktadır.

Çok sayıda kimyasal madde hormon olmadığı halde hormon olarak adlandırılmakta bu ise kavram kargaşasına neden olmaktadır. Bir bileşiğin hormon olarak nitelendirilebilmesi için ;

-Bitki bünyesinde oluşması,

-Oluştuğu yerden başka bir yere taşınabilir olması,

– Taşındığı yerde değişik yaşam olaylarını yönetmesi ve düzenlenmesi,-Çok düşük konsantrasyonlarda bu etkilerini göstermesi gerekir.

Bitki bünyesinde bulunan bu doğal bileşiklerin yanında bu bileşiklerin kimyasal yapılarına az veya çok benzeyen sentetik bileşiklerde yapılmış ve hormon etkilerinin olup olmadığı araştırılmıştır. Bunlardan birçoğunun bitkide doğal bulunanlardan çok daha aktif oldukları, yani çok daha az kullanıldıklarında benzer etkiler oluşturdukları belirlenmiştir. Bitki bünyesinde bulunmayan bu tip bileşiklerin doğal hormonlarla karıştırılmamaları gerekir. Bitkide mevcut olmadığı halde çok düşük miktarlarda hormon etkisini gösteren bu maddelere sentetik hormon adı verilmektedir. Kavram kargaşasını önlemek amacıyla bitkide hormon etkili tüm maddelere bitki büyüme düzenleyicisi denmektedir.

Hormonlar başlangıçta yalnız tohumların çimlenmesinde, meyve, fidan ve çeliklerin köklendirilmesinde kullanılmıştır. Daha sonra tohumdan hasada kadar geçen devrede verim artışı, ürün kalitesinin yükseltilmesi ve bitkilerin hastalık ve zararlılara karşı dayanıklılığın arttırılması amacıyla ülkemizde ve tüm dünya ülkelerinde kullanılmaya başlanmıştır. Ancak dikkat edilmesi gereken husus diğer kimyasallarda olduğu gibi BGD ‘lerin de yazılı olan tavsiyeye uygun olarak kullanılması gerekmektedir.